Posts Tagged ‘vroeger’

h1

Bartje

09/09/2013

Lezen gaat niet zo makkelijk meer, haar ogen tranen veel. Maar met een loep werkt ze nog iedere dag de krant door en op de computer speelt ze online Stepbridge.

Boeken lezen gaat lastig maar sinds een jaar heeft ze een eReader. De letters staan op groot en zo kost het allemaal ietsje minder moeite. Oude boeken heb ik voor haar er opgezet, niet direct vanwege de kosten maar vooral omdat ze daarbij aan vroeger denkt, aan hoe ze als redelijk introvert meisje het liefst op haar kamer zat en boeken las.
Dik Trom, Onder moeders vleugels, Alleen op de wereld: ze heeft ze weer uitgelezen.
Welke boeken zou ik nu voor haar opzoeken? Ze moet er even over nadenken. Mijn suggesties van Gejaagd door de wind, De negerhut van oom Tom en Pride and Prejudice vindt ze prima. En Bartje, vraagt ze, kan dat ook? Tuurlijk.

bartje_kragtweb

Want ik weet uit de verhalen dat ze daar een speciale band mee heeft. In 1944 wordt ze met haar ouders en zusje geëvacueerd uit het gebombardeerde Arnhem. Het bombardement dat haar redt van het Duitse tribunaal in Vught nadat de onderduikers bij hen thuis zijn verraden. Het bombardement waar zij van haar eigen onderduikadres (dat tribunaal was nu eenmaal niet aanlokkelijk) dwars door de stad naar haar huis liep en rende. Tussen de vluchtende Duitsers door, met vliegtuigen zo laag dat ze de piloot kon zien zitten.

Ze haalde het en haar familie ook. Ze kregen een tijdelijk onderkomen in de buurt maar naar enige tijd moesten ze verder en het werd Drenthe. Haar oudste zus woonde in Groningen maar daar was alleen plaats voor haar ouders en zusje. “Ze hadden ook onderduikers dus het was te vol.”
Het werd voor haar een boerderij in Eursinge – daar hadden ze liever een echte evacuée dan iemand die gestuurd werd door de Winterhulp. Om de boerin niet voor de voeten te lopen leerde ze genoeg om de boer en zijn zoon te helpen. Koeien melken en zelfs paarden mennen zodat ze kon mee kon met het oogsten van het koolzaad, voor de dauw moest dat binnen zijn. Ze werd een soort van bezienswaardigheid, die stadse die boerenwerk deed.

Ze woonde daar vlak aan het kanaal en aan de overkant woonde schrijver Anne de Vries. Jazeker, die van Bartje. Het silhouet van Bartje met zijn knapzak was de windwijzer op de schoorsteen. Hij kwam regelmatig koffie drinken op de boerderij. Later woonde hij in Zeist en ze heeft er heel stiekem wel eens aan gedacht om hem op te zoeken.

Maar als introverte en bescheiden vrouw doe je dat niet.

h1

Kruisbessenvlaai

04/08/2013

De komende weken word ik geholpen bij het schrijven door geschonken woorden. Vandaag is dat ‘kruisbessenvlaai’ van @buzzychain. Nieuwe woorden insturen mag, per email, twitteren naar @ingridwongworks of in het commentaar hieronder.

Is er iets leukers dan eten uit eigen tuin? Heel lang geleden kregen mijn broer en ik een eigen stukje tuin, achter de schuur. We mochten zelf bepalen wat er in kwam en in mijn geval werden dat aardbeien en ijsbloemen. Want die laatste zagen er zo fantastisch mooi uit op het zakje. Dat daar beroepsbloemen voor poseren leerde ik pas veel later van de Bescheurkalender.
De aardbeien waren ook geen doorslaand succes, de paar stuks die richting rood neigden waren al aangevreten door de merels voordat ik aan oogsten kon denken.
Een beetje jaloers was ik op mijn tante die in de tuin bessenstruiken had staan: rode en witte. En ik denk ook kruisbessen maar ik kan me niet heugen die ooit geproefd te hebben. In onze doorzonwoningtuin staan frambozen, druiven en sinds vorig jaar herfst ook blauwe bessen. De frambozen en druiven lijken een goed jaar te hebben, van de blauwe bessen zullen we dan nooit weten want de kippen weten het verschil niet tussen groen en blauw. Het zekere voor het onzekere nemend hebben ze de kleine besjes direct na de bloei alvast geoogst.

Maar terug naar de kruisbessen: ook thuis kwamen die nooit op tafel. Op Wikipedia zie ik dat de teelt in Nederland zeer beperkt is en in België wat algemener is, misschien verklaart dat de relatieve onbekendheid op onze Gooise tafel?

Gelukkig: Albert Heijn helpt een handje want deze maand is de kruisbes fruit van de maand. Zo zie je maar: toeval bestaat niet.

kruisbessen
Voor die twee Euro krijg je 18 bessen: dat is iets meer dan een dubbeltje per stuk. De smaak doet mij denken aan wat zurige druiven, wel fris van smaak. Maar zo lyrisch als @buzzychain kan ik niet worden, dat zal wel komen door de missende bijbehorende jeugdherinnering.
@buzzychain
Het hele gekregen woord was kruisbessenvlaai. Dat klinkt als Limburg op zijn best. Vier jaar geleden deden we daar een korte vakantie. We aten er vlaai en zuurvlees. En ik fotografeerde een hele serie kruizen langs de weg.

Limburgs kruis

Dichterbij kruisbessenvlaai kan ik niet komen. Rekenen jullie het goed?

h1

Hekjes

21/07/2013

Een vijver in een nieuwbouwwijk: moet daar een hekje om? Kennelijk van sommige ouders wel hoorde ik laatst.
Op de fiets met een helm op. Speeltuintjes met rubbertegels. Plastic scheppen. Kant en klare speeltenten.

Als ik dat soort verhalen hoor dan denk ik aan vroeger en hoe ik speelde in de bouw achter ons huis. In het zand vol spijkers, klimmen op steigers, voorzichtig lopend over vloeren met gaten erin. Er stond geen hek om, we maakten niets stuk en namen niets mee. (Nou ja, daar werden we mee teruggestuurd. Spijkers zoeken mocht maar als er nog een doosje omheen zat ging dat mijn ouders te ver. Desondanks vermoed ik dat mijn vader zo’n 45 jaar na dato nog steeds spijkers in de garage heeft liggen die wij sprokkelden in de bouw.)

de bouw

We bouwden hutten op zolder van wasrekken en oude gordijnen. Organiseerden wedstrijden op de step. Rosten rond met een oude wandelwagen. Zochten scherven van plantenpotten om mee te krijten op straat.

Aan de overkant van de straat begonnen de weilanden. Met overal sloten en slootjes. We visten erin, we plukten bloemen, sprongen over het water, klommen over het sluisje en dat eindigde hooguit in een stinkend nat pak.

Ik fietste als zesjarige alleen naar school en stak daarbij een voor die tijd drukke weg over.
Iets ouder ging ik alleen naar zwemles, naar gymnastiek, naar korfbal, hockey en blokfluitles. Ik kan me niet heugen dat mijn ouders meegingen, behalve bij de incidentele uitvoering.

En ik overleefde. Zonder blijvende schade maar wel met heel veel leuke herinneringen.

h1

Familiekwesties

18/07/2013

capucijners

Mijn familie is niet zo heel erg groot. Vroeger kon ik klasgenootjes schokken met het feit dat ik welgeteld één nichtje had. En inderdaad geen neefjes. Daarentegen had ik als tienjarige nog wel een overgrootmoeder, twee oma’s en twee opa’s en dat was dan wel weer bovengemiddeld. Qua generaties scoren we goed maar in de breedte wat minder.

Zowel mijn nichtje als ik hebben kinderen, ik al iets langer dan zij. Afgelopen zondag kwamen we elkaar weer eens tegen bij de verjaardag van haar moeder en mijn tante. Haar jongste dochters speelden met mijn zoon. Hun oma’s zijn zussen en waarschijnlijk zijn ze dus achterneef en -nichtjes van elkaar.

Niet geheel onlogisch spraken wij over familietrekjes. Qua nature zit er rood haar in ons deel van de familie: mijn moeder, mijn nichtje en haar dochter. Qua nurture valt vooral ons aangeleerde eetgedrag op. Of eigenlijk dat wat we niet hebben leren eten.

Mijn opa was namelijk vrij kieskeurig in wat hij wel en niet lustte en mijn oma voegde zich daarnaar. Het gevolg was dat met name veel soorten groenten geboycot werden en onze moeders volgden die lijn.
Zowel mijn moeder als mijn tante hanteren de praktische insteek dat je de dingen die je zelf niet lekker vindt ook niet op tafel zet. Of zoals mijn moeder het verwoordt: “Ik ga zoiets toch zeker niet bedenken, kopen, klaarmaken én opeten? Dat is vier keer ‘lijden’.”
Zo kwam er bij ons vooral sla, doppertjes, sperziebonen, tomaat, komkommer en bietjes op tafel. En zuurkool en boerenkool. En soms spinazie. A la creme.
Maar zeker geen ui, knoflook, rode of andere kool, andijvie, bloemkool, tuinbonen of spruitjes. Kapucijners wel toen we die een keer bij kennissen hadden geproefd. Maar dan wel uit blik.

Pas jaren later zag ik op kwekerij Zuidbos paarse peulen hangen. Het bleken kapucijners en ik had me nooit gerealiseerd dan ze a) zo groeien en b) zo verschrikkelijk lekker zijn. Daar zag en proefde ik ook voor het eerst raapstelen.
De man in de doorzonwoning houdt wel van al die verschillende groentes gelukkig, alleen over de portiegrootten willen we nog wel eens discussie hebben. En mijn kinderen zijn gelukkig ook wat minder kieskeurig geworden. Sommige familietrekje moet je ook niet koste wat kost willen bewaren.

h1

Mijn debuut

11/06/2013

De kleuterschool in Bussum. Veel weet ik er niet meer van. De juffrouw heette Vader, ik heb eens voor vaderdag een sigarettenkoker gemaakt en ooit mocht ik Roodkapje zijn en me verstoppen onder tafel voor de ‘wolf’.

Gelukkig maakte mijn vader regelmatig foto’s en daaruit blijkt dat ik opgetreden heb in het uitbeelden van een rijmpje. Ik was de juffrouw zonder schoen.

Koen maak je mijn schoen?

Koen, maak je mijn schoen?
Ja, juffrouw, ik zal het dadelijk doen.
Koen, maak je hem sterk?
Ja, juffrouw, dat is mijn dagelijks werk!

Koen, is mijn schoen al klaar?
Ja, juffrouw, betaalt u maar!
Koen, ik heb geen geld ontvangen…
Wel, dan blijft uw schoen daar hangen.

Want op klanten zonder geld,
Daar ben ik niet op gesteld.
Dag, Koen!
Dag, juffrouw zonder schoen!

h1

Mijn jeugd in 1 foto

20/05/2013

IMG_5674

Zo heb ik heel wat uren doorgebracht: lezend op de bank. Helemaal in een verhaal getrokken, nauwelijks nog oog of oor voor de omgeving. Werd me wat gevraagd dan kwam dat altijd vertraagd aan. Dan realiseerde ik me opeens dat een halve minuut of zo daarvoor iets was gezegd en dat het tegen mij was.

Stapels boeken heb ik gelezen. Voor mijn verjaardag kreeg ik altijd één of meerdere boeken maar ik was vooral heel vaak in de bibliotheek te vinden. De dependance daarvan was bij ons aan de overkant van de straat.
Ik zie nog de bakken met kaartjes. De datumstempel. Het karretje met ingeleverde boeken die weer teruggezet moesten worden. De houten plankjes die de plek markeerden waar je een boek uit de kast pakte om het beter te bekijken. Marjan en Marian (ook wel kleine Marjan en grote Marianne), de bibliothecaressen.

In ieder boek zat aan de linker binnenkant een driehoekig vakje geplakt met daarin een geel kaartje. Op de eerste pagina zat een wit velletje papier met twee of drie kolommen. Bij het uitlenen haalde de bibliothecaresse het kaartje uit het boek, noteerde je lidmaatschapsnummer en de datum erop. Daarna stempelde ze de datum dat het boek terug moest zijn op het witte velletje. Alle gele kaartjes gingen keurig achter elkaar in een lange bak. Kwam een boek terug, dan werd  het kaartje er weer bij gezocht en terug in het boek gestoken. Ik mocht wel eens helpen met stempelen of met kaartjes op alfabet zetten. Of de teruggebrachte boeken weer in de kast zetten.

Alle jeugdboeken heb ik zo’n beetje gelezen, alle boeken met B of C onderaan de rug. En verlangend keek ik naar die andere rijen en rijen kasten met de boeken voor volwassenen. Toen ik twaalf was mocht ik eindelijk ook die voorraad aanspreken.

En de keus werd eigenlijk te groot. Ik wist niet goed meer waar te beginnen. Langzamerhand koos ik steeds meer voor Engelstalige boeken. Omdat ik die taal leuk vond.

Maar ik bedenk me nu dat het ook hielp dat die afdeling overzichtelijker was, de keuze was behoorlijk maar niet echt heel erg groot.

Eén ding is er niet veranderd: ik hou nog steeds van boeken waar ik het verhaal wordt ingetrokken, in een andere wereld terecht kom en even alles om mij heen kan vergeten. En Engels is nog steeds mijn favoriet.

h1

Blindedarm

12/05/2013

IMG_5181
Vorige week sprak ik iemand die net geopereerd was aan haar blindedarm. De ene dag ziek het ziekenhuis in, ’s avonds geopereerd en de volgende middag naar huis. De operatie zelf was wel onder narcose maar met kijkoperatietechniek en leverde drie kleine littekens op.

Nee, dan in 1975. Zware buikpijn, huisarts erbij, ziekenhuis. Tot zover hetzelfde traject. Vanwege mijn leeftijd (bijna 14) mocht ik kiezen voor de kinderafdeling of de volwassenen, ik koos de eerste. Operatie nog op de ouderwetse manier en dus met een litteken van pakweg 10 centimeter.
En in totaal moest ik tien (10!) dagen blijven.

In mijn herinnering was het mooi weer buiten, het moet mei of juni zijn geweest want het was het eind van het schooljaar. Naast mij lag Marjan, jonger dan ik en ook zieker dan ik. Heel bijzonder, een paar jaar geleden zocht ze me op via LinkedIn.

En wat ik zeker nooit zal vergeten is het eten en vooral de ‘Zeeuwse wasdag’, het dieptepunt van de Hollandse pot. De naam geeft aan dat de vrouwen in Zeeland het druk hadden met de was en dan dit als snel-klaar-we-hebben-wel-wat-anders-te-doen-maaltijd op tafel zetten. En zo smaakte het ook. Te lang gekookte andijvie (twee culinaire fouten tegelijk: andijvie moet je niet koken en zeker niet te lang) in een soort stamppot. Of er vlees bij was kan ik me niet eens herinneren.
Wel leerde ik van mijn moeder om het eten zo bij elkaar te schuiven op het bord dat het leek dat een deel ervan opgegeten was. Dat scheelde gezeur van de verpleging.

Had ik de moderne manier van opereren meegemaakt dan had me dat in ieder geval het trauma van de Zeeuwse wasdag gescheeld.