h1

Mijn oorlogsheldin

04/05/2011

Vanavond herdenken wij.

Sinds een paar jaar bezoek een dame van nu 88 die tijdens de oorlog in Arnhem woonde. In de loop der jaren vertelt zei regelmatig over het verleden en dus ook over de oorlog. Zeventien was ze toen die uitbrak. De gevechten bij de Grebbelinie, de evacuatie achter de Waterlinie, weer terug naar huis. Via de Enka kwamen de onderduikers in huis: op een gezin van vader, moeder en twee dochters waren er permanent zes Joden in huis en af en toe een doorganger. Zij begeleidde regelmatig onderduikers van het ene naar het andere adres, haalde bonkaarten op en ging naar de huisarts voor medicijnen. Na de oorlog verbaasden veel familieleden zich erover dat ze nooit iets gemerkt hadden van al die mensen in huis. En toen bleek dat twee van haar oudere broers ook mensen in huis hadden waar zij weer niets van wisten.

Inval
Toch werden ze verraden en kwam er een inval. Op 31 augustus 1944. “We hadden overal oranje afrikaantjes staan vanwege Koninginnedag”. Zij en haar moeder logen tot ze blauw zagen: de mensen in huis waren allemaal familie. “Die Duitser stond al met de deurknop in de hand toen één van de Joodse vrouwen het teveel werd en riep: Ich bin eine Judin”. Eén van de onderduikers rende naar boven en sprong vanaf het balkon de tuin in. De Duitsers schoten hem nog na in het donker maar hij ontkwam en overleefde de oorlog.

De andere onderduikers werden afgevoerd, sommige van hen overleefden, sommigen niet. Mijn mevrouw en haar ouders werden verhoord, er kwam zelfs speciaal een generaal voor bij hen thuis om een tribunaal te houden. Hij was gewond geraakt aan het oostfront, liep mank en was op zich vriendelijk. “Hij zei dat hij zelf en dochter van mijn leeftijd had die hij al jaren niet gezien had. Ik deed net of ik geen Duits verstond maar ik begreep hem best.” Ze kreeg ‘aanzegging voor Vught’ en dook zelf onder. Toen ze na een paar weken haar ouders wilde opzoeken begon net de Slag om Arnhem. “Ik ben helemaal dwars door Arnhem gelopen. Ik zag Duitse soldaten vluchten uit het ziekenhuis, helemaal in paniek. Jonge jongens waren het nog. Overal waren schoten en bommen, ik weet nog niet hoe ik thuis ben gekomen. Vlakbij mijn huis kwam een Engels vliegtuig heel laag over: ik kon de piloot zien zitten, hij had zo’n grote vliegbril op. Toen werd ik pas echt bang.”

Ze evacueerden naar Drente en bij terugkomst was hun huis platgebombardeerd en uitgebrand. “Alles was weg, ik heb alleen nog een Engels leerboek uit de rokende puinhopen kunnen redden.”

Geen oordeel
Na de oorlog kwam de via het balkon gevluchte onderduiker bij hen langs: hij wist wie hen verraden had en vroeg of zij aangifte wilden doen. Haar moeder en zij waren heel stellig: geen denken aan. Het veranderde niets aan het gebeurde en bovendien had diegene een gezin met kinderen en een man die dreigde naar Duitsland gestuurd te worden.

Voor mij is ze een held. Omdat ze deed wat ze vond dat ze moest doen, gewoon voor een ander. Omdat ze er bescheiden over is. Maar vooral ook omdat ze er zo genuanceerd over kan praten: vriend of vijand – het zijn allemaal mensen. Zij zag de onzekerheid en angst van de jonge Duitse soldaten, de heimwee naar familie en kinderen van de ouderen. Het begrip voor moeilijke keuzes in bezettingstijd en de eenvoud van handelen naar je principes.

Daar kan iedereen een voorbeeld aan nemen. Vooral de mensen die nu ruim zestig jaar na de oorlog zo goed weten wie er goed en fout was.
Bij wie weet je zeker dat je veilig zou kunnen onderduiken als het moet?
Mijn lijstje is kort, heel kort.

Advertenties

2 reacties

  1. Mooi verhaal Ingrid! Ging je kranslegging goed? Ik zit nu op een eiland maar volgend jaar doe ik mee.
    Groet, Ronald


    • Hoi Ronald,
      Altijd goed: een eiland! Texel? Terschelling? Jersey? Mallorca? Australie?
      Joke en ik hebben het bloemstuk keurig netjes en met veel eerbied neergelegd: volgend jaar mag jij!



Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: